C.V.

Even voorstellen…

jeroen-hendriksenIk ben geboren in 1945. Na de middelbare school ben ik fysiotherapie gaan studeren en rond mijn dertigste sociale pedagogiek met als specialisaties volwasseneneducatie en organisatieontwikkeling. Na twaalfeneenhalf jaar in de gezondheidszorg gewerkt te hebben, ben ik overgestapt naar het middelbaar beroepsonderwijs. Eerst als docent en intern onderwijskundig begeleider, later als adjunct-directeur en directeur/voorzitter van de Centrale Directie van een MBO-school voor Dienstverlening en Gezondheidszorg. Bij de (voor mij derde) fusie in het MBO in 1995 ben ik als directeur overgestapt naar het commerciële onderwijs: de Academie voor Haptonomie in Doorn. Twee dagen van de week werkte ik als trainer-adviseur, vooral rond vragen met betrekking tot intervisie, coaching, teambuilding en organisatieontwikkeling. Na vijf jaar ben ik in 2000 overgestapt naar de Associatie voor Coaching. Vanaf 2005 werk ik als zelfstandig ondernemer.

Schrijven

Route naar succes netwerkbijeenkomst in Haagse Poort, Beatrixzaal, Den Haag
Route naar succes netwerkbijeenkomst in Haagse Poort, Beatrixzaal, Den Haag

Mijn eerste boek (1982) heette Levend leren en is allang niet meer verkrijgbaar. In dit boek hield ik me bezig met leren op basis van het door Ruth Cohn ontwikkelde model van de themagecentreerde interactie. In 1986 verscheen de eerste druk van Intervisie bij Werkproblemen. Samen met enkele collega’s uit onze toenmalige intervisiegroep bewerkten we onze ervaringen in boekvorm, wederom op basis van de themagecentreerde interactie. Ervarend leren in al zijn verschijningsvormen is een soort levensthema geworden.

Vervolgens verschenen Het Begeleid Intervisie Model (1994), Collegiale Consultatie (1999) en het Werkboek Intervisie (2002), Het thema centraal (2004) en Cirkelen rond Kolb (2005) De huidige toppers zijn Intervisie bij Werkproblemen en het Handboek Intervisie Publicaties.

Leren

Bij het leren laat ik me verrassen door creatieve momenten die ontwikkelingen in gang zetten. Het is belangrijk dat ik mij tijd gun voor reflectie, het maken van nieuwe concepten en experiment. Heerlijk om zo te werken. Deze inspiratie probeer ik over te brengen tijdens mijn werk. Want het leren leren bezielt me.

Coaching

Ik voel me facilitator van leerprocessen. Met name bij coaching kan ik hieraan vorm geven door met hoofd en hart een ander zijn of haar ontdekkingsreis te laten maken. Ik gids, bied structuur, focus op doelstellingen. De ander leert op eigen kracht te vertrouwen: bewustwording, verantwoordelijkheid nemen en resultaat boeken gaan hand in hand. Dat maakt dat coaching dicht bij mensen ligt.

Mijn eigen rol als personal coach benoem ik wel eens als één van ‘alerte terughoudendheid’. Ik help de ander zijn eigen weg te zoeken, niets meer en niets minder. Trek mij terug als de ander het zelf kan, ben alert aanwezig als de situatie daarom vraagt.

Jeroen Hendriksen

OVER HET OPLEIDEN VAN INTERVISIEBEGELEIDERS
Inleiding
Verschillende ervaringen hebben mij er toe gebracht te gaan denken over een opleiding voor intervisiebegeleiders. Ik zal die ervaringen hieronder noemen.
In de eerste plaats de in dit boek al eerder benoemde ervaring dat veel intervisiebegeleiders ‘in het diepe’ duiken zonder ooit zelf in een intervisiegroep gezeten te hebben. Het is haast voor docenten of trainers en coaches een vanzelfsprekende klus wanneer een opdrachtgever deze vraag stelt. De drempel voor intervisie begeleiden is kennelijk laag.
Een tweede ervaring heeft te maken met de vragen die ik op cursussen of via de mail en telefoon krijg van begeleiders van intervisiegroepen. De vragen zijn vaak zo basaal dat ik mij afvraag met welke bagage in hun rugzak deze begeleiders met een intervisiegroep aan het werk gaan. Alsof ze een bladzijde voor liggen bij bestudering van het boek.
Een derde ervaring heeft te maken met mijn observatie dat veel begeleiders niet uit intervisie halen wat er in zit: noch als het gaat om werkvormen of methoden, noch als het gaat om het faciliteren van het leren van de groep. En niet als het gaat om borging en implementatie van het traject in de organisatie.
In dit hoofdstuk wil ik
1. Vragen van intervisiebegeleiders

Veelgestelde informatieve vragen zijn:
• vragen rond een methode:
Wat is de methode Raguse, de 10 stappen methode of de reflecting team methode? Of: ik moet met de action learning methode werken bij deze opdrachtgever en ik weet niet wat dat is? (ik ook niet).
• vragen rond de organisatie van intervisie:
Hoe lang duurt een sessie? En met hoeveel mensen? Moeten ze allemaal een verslag maken? Kan ik iemand uit de groep zelf laten leiden? Mag de leidinggevende erbij zijn of juist niet? Hebt u materiaal dat ik kopiëren kan? wat moet ik doen met wegblijvers en laatkomers?
• vragen rond de offerte:
Wat mag het kosten? Mag ik voorbereidingstijd berekenen? Hoe risicovol is het om een terugkomdag te offreren? Mag ik uw naam noemen als referentie? Een bedrijf vraagt mij om een groep één sessie te begeleiden en niet meer…

En achter iedere vraag zit een andere vraag: onzekerheid, gebrek aan ervaring, geen maatje hebben om mee te sparren, geen visie op intervisie, het zoeken in een doolhof, niet voorbereiden.
Vragen rond het onderwerp implementeren en borgen ontbreken eigenlijk volledig, evenals vragen naar coaching van werkvragen of coaching on the job, het observeren van de aanpak van de intervisiebegeleider als hij/ zij aan het werk is. Toch ook weer signalen dat intervisie er even bij gedaan wordt, onderschat wordt.

Uit de casuïstiek die ik voorgelegd krijg bij mijn Masterclasses komt een genuanceerder beeld naar voren. Dan gaat het om begeleiders die op zoektocht zijn om hun kwaliteit te verbeteren, hun vragen willen uitzoeken en willen delen met de groep. Zij willen reflecteren op hun kwaliteit en professionaliteit.
• hoe kan ik intervisie verdiepen bij mijn groep?
• kunnen we zonder regels werken?
• iemand wil zijn burn-out bespreken. Kan dat of gaat dat over mijn grenzen als begeleider?
• hoe begeleid ik een groep naar zelfsturing?
• hoe kan ik bevorderen dat we iedere keer met een goed probleem aan het werk gaan?
• iemand in de groep blokkeert anderen in hun communicatie. en mij ook. Wat kan ik daaraan doen?
• ik ben meer een supervisor van de groep dan begeleider van intervisie; hoe kan ik minder verantwoordelijkheid op mijn schouders nemen?

Zo’n casus luidt uitgeschreven als volgt:
In een team van adviseurs van de Afdeling Opleidingen loopt een gesprek over al of niet intervisie. Een deel van het team ziet in intervisie een meerwaarde waarbij werkgerelateerde problemen kunnen worden ingebracht en er ook aan de persoonsontwikkeling gewerkt wordt door middel van reflectie. men verwacht hiervan een positieve uitwerking op het hele team. Er is een aantal adviseurs dat een nadeel ziet in deze opsplitsing in intervisiegroepjes, omdat dit door de opdeling niet positief uitwerkt op het hele team. Bij hen bestaat de angst dat bepaalde onderwerpen worden voorbesproken, ‘voorgekookt’, waardoor ze verder zijn in een bepaald proces en anderen kunnen overtroeven. Voor hen is intervisie wel goed als er puur voor persoonlijke ontwikkeling gekozen wordt en dan nog alleen voor diegenen die er voor kiezen.
Zelf ben ik als extern begeleider gevraagd voor deze klus, maar het bovenstaande tref ik in de organisatie aan. Mijn vraag is:hoe kom ik uit deze impasse? hoe kan ik intervisie meer op de kaart zetten en wat kan ik aandragen om knelpunten op te lossen.

2. Competenties voor de intervisiebegeleider

In hoofdstuk 1 heb ik kort de competenties voor een intervisiebegeleider benoemd. Deze kerncompetenties rond faciliteren, materiedeskundigheid, communicatie, reflectie en implementatie geven aan dat er voor iedere docent of trainer/coach een nieuw gebied ligt waar kennis en ervaring, vaardigheden en houdingsaspecten aangeleerd kunnen worden die relevant zijn voor intervisie. Juist in een opleiding tot begeleiden van intervisiegroepen dienen de genoemde competenties uitgewerkt en aangeleerd te worden.

1. het faciliteren van het leren
• de begeleider is in staat de deelnemers te ondersteunen bij hun eigen zoektocht naar zelfsturing
• is in staat het probleemoplossend vermogen van de groep te vergroten
• de begeleider is in staat de groep in toenemende mate zelf vorm te laten geven aan de bijeenkomst ( bijv. door het gesprek te leiden, de werkvorm te kiezen e.d.) en zichzelf terug te houden van al te nadrukkelijk leiden

2. materiedeskundigheid
• heeft kennis van de intervisietheorie en van een aantal werkvormen die bij intervisie toegepast worden
• ondersteunt bij het organiseren en structureren van de bijeenkomsten
• maakt gebruik van interventies om het leerproces te ondersteunen
• is in staat feedback te geven op de leerweg van de groep en deze op metaniveau te bespreken
• maakt met de groep duidelijke afspraken over zijn rol en die van de groep, ondersteund door een formeel of informeel contract

3. communicatieve vaardigheden
• is in staat door actief te luisteren en feedback te geven het leerpoces van de groep te bevorderen
• ondersteunt bij de ontwikkeling van gespreksvaardigheden
• leert de groep om te gaan met zowel het inhouds- als het betrekkingsniveau van de communicatie

4. reflectieve vermogens
• bevordert het reflectieve vermogen van de deelnemers
• ondersteunt dit proces door gerichte oefenvormen te introduceren en interventies te doen
• leert onderscheid te maken tussen oplossingen en adviezen enerzijds en het ontwikkelen van perspectieven anderzijds.

5. Implementatie en borging
• is in staat om op basis van gesprekken en het maken van een analyse een implementatieplan te ontwerpen
• is in staat om met het management en met de deelnemers een gezamenlijk contract af te sluiten
• weet een passende offerte te maken.
• heeft aandacht voor de verankering van intervisie in de organisatie en voor de voortgaande ontwikkeling van intervisie.

Recensie door: Ilja Jacobs     Alle recensies van Ilja Jacobs
Ik zit alweer enige tijd in een intervisieclubje. Daar ben ik destijds zonder voorbereiding ingestapt. Voor de broodnodige theoretische onderbouwing ben ik ‘Handboek intervisie’ van Jeroen Hendriksen gaan lezen. Het boek doet zijn naam eer aan, voor intervisiegroepen en hun begeleiders staat duidelijk omschreven wat intervisie inhoudt en hoe je het goed vormgeeft. Er staan verschillende checklists in die zeer bruikbaar zijn. Verder vind ik het boek er wel echt uitzien als een handboek, het straalt niets uit en nodigt niet direct uit tot lezen. Jammer want inhoudelijk is het een goed boek met genoeg referenties om verder te zoeken!